İki Yıllık Bölümler: Ön Lisans Bölümleri

İki Yıllık Bölümler Hakkında Bilgiler

İki yıllık ön lisans programları lisans programlarının ilk aşamasıdır demek yanlış olmaz. Genellikle iki yıllık bölümler olarak adlandırılan ve bilinen ön lisans bölümleri, daha çok pratiğe yönelik derslerin verildiği programlardır. Eğitim süreleri 1 yıl hazırlık sınıflarıyla birlikte 3 yıl olmaktadır. Ön lisans bölümleri üniversitelerin meslek yüksekokullarında eğitim vermektedir. Buradan da anlaşılacağı gibi aslında mesleğe hazırlamak, ön lisans bölümlerinin temel amacıdır ve hâlihazırda meslek yüksekokullarına rağbet hızla artmaktadır.

Günümüzde üniversitelere geçiş sınavları Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) adı altında toplanmaktadır. Bu sınavlar Temel Yeterlilik Testi (TYT), Alan Yeterlilik Testi (AYT) ve Yabancı Dil Testi (YDT) şeklinde ayrılmaktadır. İşte bu noktada ön lisans ve lisans öğrencilerinin girdiklerinin sınavlar farklı olmaktadır. 2 yıllık ön lisans eğitimi almak isteyen öğrencilerin sadece TYT’ye girmeleri yeterli olmaktadır. 4 yıllık lisans bölümlerinde okumak isteyen öğrencilerin ise TYT’ye ek olarak AYT’ye de girmeleri gerekmektedir. Tabii ki 2 yıllık ön lisans bölümleri için sadece sınava girmiş olmak yeterli değildir. Adayların ön lisans tercihi yapabilmesi için içim 150 puan barajını geçmelerini gerekmektedir. Baraj puanını geçen öğrenciler meslek yüksekokullarında örgün öğretimle eğitimlerini tamamlayabilirler. Bu şekilde okumakta olan ya da mezun olan öğrenciler açık öğretim fakültelerinde de 2 yıllık bir ön lisans eğitim daha alabilmektedir.

2 yıllık ön lisans bölümleri arasında en çok tercih edilen programlar İlk ve Acil Yardım, Anestezi, Bilgisayar Programcılığı, Adalet olarak sıralanırken, en az tercih edilenler Bilgi Güvenliği Teknolojileri, Ceza İnfaz ve Güvenlik Hizmetleri, Sivil Savunma ve İtfaiyecilik şeklinde sıralanabilir. Ön lisans bölümleri arasında ataması en çok yapılan bölümler genellikle sağlık alanındaki bölümler olmaktadır. Sağlık alanında ise en çok atama, Tıbbi Laboratuvar Teknikerliği, Anestezi, Tıbbi Sekreterlik, Fizyoterapi gibi bölümlerinde gerçekleşmektedir.

Temel Yeterlilik Testinden (TYT), Alan Yeterlilik Testine (AYT) girebilmek için gerekli olan 180 puanı alamamış olmak, ilgi duyulan alanda lisans programlarına puanı yetmeyen adayların benzer alanlarda 2 yıllık ön lisans programlarına yönelmesi, bir an önce mesleğe atılmayı istemek, kamu kurum ve kuruluşlarına atamaların nispeten daha kolay gerçekleşmesi 2 yıllık ön lisans bölümlerinin tercih edilme sebepleri arasında sayılabilir.

2 Yıllık Ön Lisans Bölümleri ile 4 Yıllık Lisans Bölümleri Arasındaki Farklar Nelerdir?

Ön lisans bölümleri ile lisans bölümleri arasındaki farklardan bahsedecek olursak ilk olarak bölümlere giriş farklılıklarından bahsetmek gerekir. 2 yıllık ön lisans bölümlerini tercih edebilmek için TYT’den 150 puan barajını geçmek yeterli olurken, 4 yıllık lisans bölümleri için TYT’den 180 puan barajını geçmek ve AYT’ye de girmek gerekmektedir. Puan olarak da ön lisans bölümlerinin puanlarının daha düşük olması bu bölümlere girişleri kolaylaştırmaktadır.

Eğitimdeki farklılıklardan bahsedecek olursak, öncelikle ön lisans eğitimleri 2 yıl, lisans eğitimleri 4 yıl sürmektedir. Lisans eğitimlerinde dersler daha fazla olup, teoriye yönelikken, ön lisans eğitimleri daha çok pratiğe yöneliktir.

2 yıllık ön lisans bölümlerinde lisans bölümlerinden çok daha fazla alan bulunmaktadır. Bu nedenle nokta atışı ile yapılmak istenen meslekler tercih edilebilmektedir. Ön lisans bölümlerinin bir amacı da bu şekilde ara elemanlar yetiştirmektir.

Eğitim tamamlandıktan sonra iş bulma konusundaki farklılıklardan bahsedecek olursak, ön lisans mezunları çok daha hızlı bir şekilde mesleğe atılabilmektedir. Hatta bazı 2 yıllık bölüm mezunlarının özel sektörde iş bulma olanakları, 4 yıllık bölümlerden daha fazla olmaktadır. Bu bölümler Fizyoterapi, Grafik Tasarımı, Aşçılık, Gemi Haberleşme, Uçak ve Gövde Bakımı vb. olarak sıralanabilir. Kamuda ise ön lisans mezunları lisans mezunlarından farksız olarak birinci derecenin son kademesine kadar yükselebilmektedir. Ayrıca eğitim ve öğretim alanları hariç 1’den 4’e tüm derecelerdeki kadrolara yükselebilmektedir.

Tüm bunlar dışında iki yıllık ön lisans mezunlarına Dikey Geçiş Sınavı ile 4 yıllık eğitime tamamlama hakkı tanınmaktadır.

Dikey Geçiş Sınavı (DGS) nedir?

Dikey Geçiş Sınavı meslek yüksekokullarında ya açık öğretim fakültelerinde 2 yıllık eğitim alan mezunların 4 yıllık lisans bölümlerinde geçiş yapmalarını sağlayan sınavdır. DGS ile yalnızca örgün öğretim veren 4 yıllık bölümlere değil, açık öğretim fakültelerine de geçiş yapılabilmektedir. Hatta iki programa da aynı andan kayır yaptırılabilmektedir.

2 yıllık eğitimi tamamlayan öğrenciler üniversitelere göre değişiklik göstermekle birlikte Dikey Geçiş Sınavı’na girerek 2. veya 3. sınıftan eğitime devam ederler. Nadir görülse de bazı üniversiteler 1. sınıftan da öğrencileri başlatabilmektedir.

Dikey Geçiş Sınavları her sene temmuz veya ağustos aylarında yapılmakta olup, 60 sözel ve 60 sayısal olmak üzere toplamda 120 sorudan oluşmaktadır. Ancak verilen sürenin yetersiz olması sınavın dezavantajlarından biridir. Bir diğer dezavantajı ise sadece okunulan bölümle ilgili bir lisans bölümü seçme zorunluluğudur. Bu nedenle 2 yıllık bölüm tercihleri çok dikkatli yapılmalıdır. Ayrıca bazı üniversiteler Dikey Geçiş Sınavı kontenjanı açarken, bazıları hiç açmamakta, bazıları ise çok sınırlı sayda açmaktadır.

Sınav sonrası yerleştirmeler de lisans yerleştirmeleri gibi puan ve başarı sıralamasına göre yapılmaktadır. Puanlar hesaplanırken adayların sözel ve sayısal netlerinin yanında Ön Lisans Başarı Puanı (ÖBP) denilen akademik not ortalamaları da etkili olmaktadır. s, sınava giren öğrenci sayısının düşük olmasıyla avantajın fazla olması, sınava giren öğrencilerin çoğunluğunun meslek liseli çıkışlı olmasıyla eşit şartların olması sınavın avantajlarındandır.

Avantaj ve dezavantajlar göz önünde bulundurularak öğrenciler 2 yıllık mı yoksa 4 yıllık bölümleri mi tercih edeceklerine karar vermelidir.

Dikey Geçiş Sınavı ile Hangi Bölümlere Geçiş Yapılabilir?

Dikey Geçiş Sınavı ile yalnızca ön lisans bölümüyle ilişkili lisans bölümü seçme zorunluluğu olduğundan bahsetmiştik. Ancak bir lisans bölümüne birden fazla ön lisans bölümü ile girilebildiği gibi, bir ön lisans bölümünden mezun olarak da birden fazla lisans bölümü tercih edilebilmektedir.

İlk olarak en çok tercih edilen lisans bölümlerine hangi ön lisans bölümleriyle girilebildiğinden bahsedecek olursak,

Hemşirelik Bölümü için; Anestezi, İlk ve Acil Yardım, Fizyoterapi, Evde Hasta Bakımı, Ebelik, Diyaliz, Cerrahi Teknikerliği, Ana-Çocuk Sağlığı, Çevre Sağlığı vb.

İşletme Bölümü için; İşletme Organizasyonu, İthalat-İhracat, Muhasebe, İş İdaresi, İş Sağlığı ve Güvenliği, İnternet ile Pazarlama, İnsan Kaynakları Yönetimi, Otel Yöneticiliği vb.

Endüstri Mühendisliği Bölümü için; Demiryolu Araçları, Ağaç İşleri, Bilgisayar Programlama, Elektrik Elektronik Teknikerliği, Endüstri Ürünleri Tasarımı, Üretimde Kalite Kontrol, Otomotiv Tasarım ve İmalat vb. ön lisans bölümlerinden mezun olmak gereklidir.

Bir ön lisans bölümünden mezun olarak birden fazla lisans bölümü tercih etme hakkı da bulunmaktadır. Yine en çok tercih edilen ön lisans bölümlerinden hangi lisans bölümlerine geçiş yapabileceğinizi sıraladık:

Bankacılık ve Sigortacılık Bölümünden mezun olarak, Ekonomi, Finans, İşletme, Uluslararası Ticaret, Lojistik

Basın ve Yayın Teknolojileri Bölümünden mezun olarak, İletişim Tasarımı, Gazetecilik, Görsel Sanatlar, Halkla İlişkiler

Bilgisayar Programcılığı Bölümünden mezun olarak, Bilgisayar Mühendisliği, Yazılım Mühendisliği, Fizik, Endüstri Mühendisliği, İstatistik, Uzay Mühendisliği

Mimari Restorasyon ve Mimarlık Teknolojileri Bölümünden mezun olarak, El Sanatları, İç Mimarlık, Şehir ve Bölge Planlama, Mimarlık, Orman Mühendisliği bölümleri tercih edilebilir.