Şehir ve Bölge Planlama Bölümü

Şehir ve Bölge Planlama Bölümü

Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Hakkında Bilgi

Şehir ve bölge planlama bölümü, üniversitelerde mimarlık fakültesi bünyesinde bulunan, 4 yıllık eğitim veren akademik bir bölümdür. Eğitim sonunda bölümden mezun olan kişiler ‘şehir plancısı’ ünvanını kazanırlar. Şehir plancılığı, kentlerin yalnızca fiziki planlarıyla değil, tarihi, ekonomisi, sosyo-kültürel yapısı, estetiği, çevre koşulları gibi pek çok özellikleri ile de ilgilenen multidisipliner bir alandır. Kentsel mekanların fiziksel ve sosyal sorunlarına çözüm getirme amacı taşıyan şehir plancılığı, şehircilik ilkeleri ile toplumsal değerleri birleştirerek, kentliler için bu mekanları daha yaşanabilir, daha kaliteli hale getirmektedir.

Türkiye’de 2019 yılı itibariyle 34 üniversitede kontenjanı bulunan şehir ve bölge planlama bölümü, ilk olarak 1961 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde eğitim vermeye başlamıştır. Günümüze kadar gerek üniversitelerdeki sayılarının, gerekse kontenjan sayılarının artması, en çok vaktimizi geçirdiğimiz kentsel mekanların planlamasının eğitiminin kalitesinde büyük tartışmalara yol açmaktadır.

Üniversitelere göre değişiklik göstermesi ile beraber, bölümün özel sektör ve kamu olmak üzere iki adet zorunlu stajı bulunmaktadır.

Şehir ve Bölge Planlama Bölümünde Hangi Dersler Okutuluyor?

Şehir ve bölge planlama bölümünün dersleri teorik dersler ve proje dersleri olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bölümün ilk yıllarında temel oluşturması için matematik, tarih, kent sosyolojisi, kent planlamaya giriş gibi teorik dersler görülmektedir. Daha sonraki yıllarda teorik derslerin yanında, bu derslerde öğretilenlerin pratiğe dökülmesi amaçlanarak proje dersleri eklenmektedir.

Mesleğe yönelik teorik dersler arazi kullanım planlaması, ulaşım planlaması, kentsel tasarım ilkeleri, metropoliten alan planlaması, temel mimarlık bilgisi, fiziksel çevre kontrolü şeklinde sıralanabilir. Proje dersleri ise her bir eğitim yılı içerisinde 2 kez görülmekte olup, belirli ölçeklerde planlaması yapılacak olan alanın yerinde analiz ve veri toplama çalışmalarının yapılıp, ders içerisinde verilen kritiklerle plan ve projelerin geliştirilmesi şeklindedir. Dönem sonunda öğrenciler projelerini, en az 3 kişiden oluşan jüri önünde sunarlar.

Eğitimin ilk yıllarında proje dersleri, kentsel tasarım, uygulama imar planı gibi daha düşük ölçekli planlarla başlamaktadır. İlerleyen yıllarda, nazım imar planı, çevre düzeni planı, kalkınma planı gibi daha üst ölçekli planlara geçilmektedir.

Şehir ve Bölge Planlama Bölümünden Mezun Olanlar Ne İş Yapar?

Şehir ve bölge planlama bölümü mezunlarının iş olanakları, diğer bölümlere benzer şekilde kamu ve özel sektör olarak ikiye ayrılmaktadır.

Kamu kurumlarında iş olanakları ise kendi içinde belediyeler ve bakanlıklar olarak ikiye ayrılır. Belediyede çalışma alanları imar müdürlükleri, kentsel tasarım, kent estetiği, kentsel koruma ve kentsel dönüşüm müdürlükleri olarak sıralanabilir. Belediyelerdeki şehir plancıları kentlerin var olan planlarının revizyonlarının yapılması, alt ölçekli planlarda planların tadilatının yapılması gibi çeşitli görevlerde bulunabilmektedir. Kamudaki diğer olanak ise bakanlıklardır. Başta Çevre ve Şehircilik Bakanlığı olmak üzere, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın yanı sıra, Kalkınma Ajansı ve Toplu Konut İdaresi gibi kurumlarda da iş olanakları bulunmaktadır.

Özel sektörde ise kentsel tasarım ve planlama ofisleri, kentsel dönüşüm ofisleri, gayrimenkul değerleme şirketleri, yatırım bankaları ve sivil toplum kuruluşlarında iş imkanları bulunmaktadır.

Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Mezunları Hangi Alanda Yüksek Lisans Yapabilir?

Şehir ve bölge planlama mezunları ilgi alanları doğrultusunda, ‘şehir ve bölge planlama bölümünden mezun olmak’ şartını isteyen bölümlerde yüksek lisans eğitimi alabilirler. Bu bölümler değişkenlik göstermekle beraber mimarlık, sosyoloji, ekonomi, peyzaj mimarlığı şeklinde sıralanabilir.

Ancak genellikle mezunlar kendi bölümlerinin anabilim dallarında yüksek lisans yapmayı tercih etmektedir. Bunu tercih eden mezunlar ise, metropoliten kentlerde planlama, afet planlaması, yerleşme ve çevre ilişkileri, şehirleşme ve göç, toplumsal planlama, coğrafi bilgi sistemleri gibi alanlarda uzmanlaşabilmektedir.

Tezli ve tezsiz yüksek lisans programları bulunmakta olup, tezli yüksek lisans programları 2 yarıyıl teorik ders ve 2 yarıyıl tez çalışması ile toplamda 2 yıl sürmektedir.

Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Mezunları Ne Kadar Maaş Alıyor?

Kamu ve özel sektörde şehir ve bölge planlama mezunlarının maaşları büyük değişiklikler göstermektedir. Yeni mezun bir şehir plancısının özel sektörde maaşı asgari ücretle başlayabilmektedir. Sahip olduğu tecrübe yılına, yeteneklerine, program becerisine göre bu sayı artış göstermektedir. Tecrübeli bir şehir plancısının özel sektörde maaşı 3.000-4.000 tl arasında değişmektedir.

Kamu sektöründe ise yeni mezun bir şehir plancısının brüt maaşı 4.500 tl olarak belirlenmiştir. Sahip oldukları derece ve hizmet yılına göre maaşlarda artış görülebilmektedir. Bu noktada şehir plancıları karnelerinden bahsetmek gerekmektedir. Yeni mezun bir şehir plancısı sektöre F grubu karne ile girmektedir. Sektördeki hizmet yılına göre A grubu karneye kadar yükselebilmektedir. Karneler plan yapılacak bölgenin nüfusu ve plan yapım alanına göre sınıflandırılmıştır. F grubundaki şehir plancısı 25-300 hektar alanında ve maksimum 10.000 nüfuslu bir kentsel alanın planını yapabilirken, A grubundaki şehir plancısı 10.000 hektar büyüklüğünde ve 1.000.000 nüfuslu bir kentsel alanın planını yapabilme yetkisine sahiptir. 25 ve üzeri hizmet yılına ve A grubu karneye sahip bir şehir plancısının kamuda maaşı ortalama 5.500 tl’ye kadar çıkabilmektedir. Bunun üzerine aile geçim indirimi ücretleri ve belediyeden belediyeye değişiklik gösteren ve zorunlu olmayan toplu iş sözleşmeleri ücretleri de eklendiğinde maaşların 6.000 ila 8.000 arasında değiştiği görülmektedir.